[email protected] :پست الکترونیکی

نشریه آموزش پرستاری دوره 4 شماره 4 زمستان 1394 1-8
چکیده
مقدمه: قضاوت نسبت به مسائل اخلاقی یکی از معیارهای صلاحیت حرفهای پرستاران محسوب میشود. ترویج اصول عملکرد حرفهای از طریق تأکید بر مبانی اخلاقی یکی از روشهای تقویت تصمیمگیری اخلاقی پرستاران به شمار میآید؛ به همین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش اصول اخلاق پرستاری بر قضاوت اخلاقی پرستاران انجام شد.
-100236-1140474

روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی )طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه کنترل( میباشد. نمونه آماری پژوهش شامل 03 پرستار بود که از میان پرستاران یکی از بیمارستانهای شهر تبریز در سال 1393 به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند و پس از انجام آزمون قضاوت اخلاقی به طور تصادفی در دو گروه آزمایشی و کنترل) 15 نفر برای هر گروه( قرار گرفتند. بعد از اتمام دوره 4 جلسهای ) هفتهای یک جلسه گروهی 90 دقیقهای به مدت یک ماه( آموزش اصول اخلاق پرستاری در گروه آزمایشی، به منظور سنجش متغیر وابسته ،مجدداً آزمون قضاوت اخلاقی به عنوان پسآزمون در هر دو گروه اجرا شد. سپس دادههای جمعآوری شده با استفاده از آزمون آماری تحلیل کواریانس در نرمافزار SPSS نسخه 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نتایج آزمون تحلیل کواریانس نشان داد که پس از اجرای مداخله، کاهش معناداری در میانگین نمرات قضاوت اخلاقی در گروه آزمایش مشاهده شده است) 530/0= P(؛ به طوری که آموزش اصول اخلاق پرستاری در حد معناداری قضاوت اخلاقی پرستاران در گروه آزمایشی را ارتقاء بخشیده است.
نتیجهگیری: آموزش اصول اخلاق پرستاری ممکن است باعث افزایش قضاوت اخلاقی پرستاران گردد؛ بنابراین این مداخله به عنوان برنامهای موثر در ارتقای قضاوت اخلاقی کاربرد دارد و می توان با اجرای آن به بهبود صلاحیت حرفهای پرستاران کمک کرد.
کلید واژهها: آموزش، اخلاق، قضاوت، پرستاران.
تاریخ دریافت: 01/7/4931 تاریخ پذیرش: 16/9/1394
مقدمه

پرستاران بزرگترین گروههای ارائه دهنده خدمات در سیستم درمانی بوده و دارای نیروی بالقوه قابل توجهی هستند که میتواند بر کیفیت مراقبتهای بهداشتی تأثیر بگذارند و کیفیت پرستاری مستقیماً بر روی بازده سیستم سلامت تأثیر میگذارد) 1(. قضاوت نسبت به مسائل اخلاقی یکی از معیارهای صلاحیت حرفهای پرستاران محسوب میشود، به طوری که رعایت موازین اخلاقی عاملی مؤثر برای بهتر شدن عملکرد پرستاران در ارائه مراقبت با کیفیت مطلوب خواهد بود) 2(؛ بنابراین پرستاران نیازمند کاربرد مؤثر اخلاق، مهارتهای استدلال، قضاوت اخلاقی و درک و تجزیه و تحلیل برای توسعه اخلاق هستند) 3(. تا با شناسایی موانع اخلاقی و تصمیمگیری مناسب اخلاقی، شرایط را برای احساس رضایت ،افزایش انگیزه و احساس شایستگی در خود و بیمار فراهم آوردند) 4(.
پرستاران معمولاً در عمل با مسائل اخلاقی چالشبرانگیزی مواجه میشوند و این امر تصمیمگیری را برای آنها سخت میکند 5)(. آنها از نظر اخلاقی مسئول بوده و باید در برابر رفتارهای خود پاسخگو باشند) 6(. مراقبت از بیمار یک مفهوم مهم و در واقع هنر حرفه پرستاری محسوب میشود و نیاز به توانایی فردی، اجتماعی ،اخلاقی و روحی پرستار دارد که بتواند مراقبتهای مطلوب و اخلاقی ارائه دهد) 7(.
با توجه به اینکه مسائل اخلاقی در جوامع پزشکی مطرح است، بسیاری از دانشگاهها در سراسر دنیا، برنامههای اخلاقی برای پرستاران و دانشجویان پرستاری درنظر میگیرند. در برخی کشورها اصول اخلاقی مدونی وجود دارد که پرستاران در تصمیم گیریهای بالینی از آن پیروی میکنند) 8(. در کشور ما در دوره آموزش پرستاری، واحد مشخصی تحت عنوان اخلاق پرستاری وجود ندارد و دانشجویان پرستاری در طول دوره آموزشی خود، به طور جسته و گریخته و به عنوان زیر مجموعه برخی واحدهای درسی با مفاهیم اخلاقی آشنا میشوند) 9(.
بنابراین، برای رسیدن به شناختی عمیق نسبت به اصول اخلاقی پرستاری ابتدا باید تعریفی علمی و دقیق از مولفه قضاوت اخلاقی حاصل آید تا به این طریق بتوان اقدامهای کاربردی و پیشگیرانه در جهت تقویت تصمیمگیری اخلاقی پرستاران انجام داد.
قضاوت اخلاقی عبارت است از ارزیابی عینی و منصفانه عملکرد دیگران و به چگونگی نظر شخص درباره مقررات، آداب ،رسوم و هنجارهایی که افراد در تعامل با یکدیگر رعایت میکنند ،اشاره دارد) 10(. به عبارت دیگر رشد قضاوت اخلاقی، بستگی به رشد تفکر و میزان خردمندی شخص دارد. چگونگی استدلال یاتفکر فرد درباره رفتارهایی که به امور اخلاقی مرتبط است و نیزمیزان خردمندی فرد )یعنی نظام فلسفی و منطق و شیوه تفکرحاکم بر ذهن( نقش تعیین کننده در واکنش وی به امور اخلاقی دارد. همچنین، توانایی شناختی و قصد و نیت و ذهنیات فرد نیز در چگونگی قضاوت اخلاقی او تأثیر دارد) 11(.
برای اتخاذ تصمیمهای درست در حرفه پرستاری میبایست ابتدا نسبت به موضوعات اخلاقی قضاوت کافی وجود داشته باشد 12)(. در صورتی که توجه به مسائل اخلاقی در بین پرستاران وجود نداشته باشد ممکن است سبب نادیده گرفتن مسائل اخلاقی در محیطهای پرتنش کاری آنان گردد) 31(.
مطالعات صورت گرفته در سالهای اخیر نشان میدهند اگر مداخلات مبنی بر آموزش اخلاقی صورت نگیرد، رشد قضاوت اخلاقی با آهنگ خیلی کندی صورت میگیرد) 14(. به عنوان مثال Patenaude و Johane در مطالعه ای نشان دادند که مراحل آموزش اصول اخلاقی در بین دانشجویان پزشکی در طول سه سال آموزش دانشگاهی، تغییر چشمگیری نکرده است و این امر به نقش آموزش اصول اخلاقی بر قضاوت اخلاقی در میان کارکنان بهداشت و سلامت اشاره دارد) 15(. همچنین Numminen و همکاران تاثیر آموزش اخلاق را بر تصمیمگیری اخلاقی دانشجویان مثبت ارزیابی نمود. با این حال برخی یافته ها نشان می دهند که آموزش تاثیری بر قضاوت و تصمیم گیری اخلاقی ندارد) 61(.
با توجه به اینکه آموزشهای اخلاقی مدون معدودی در برنامههای آموزشی پرستاران در دانشگاهها و بیمارستانها وجود دارد و از طرفی تاکنون در خصوص موضوع مورد بحث در کشور ما مستقیما مطالعه ای صورت نگرفته است و به دلیل وجود نتایج متناقض در خصوص اثربخشی آموزش اصول اخلاقی بر قضاوت اخلاقی و نقص عمیقی که در مفاهیم تجربی موجود دیده میشود ،انجام مطالعات بیشتر ضروری به نظر می رسد. همچنین با درنظر گرفتن اهمیت قضاوت اخلاقی در تصمیم گیریهای اخلاقی و افزایش بهرهوری پرستاران در محیط های شغلی و تأثیرات مثبت آن در ارائه خدمات سیستمهای بهداشتی و در نهایت ارتقای سطح توانمندی و بازدهی بیمارستانها؛ یافتههای پژوهش حاضر اطلاعات با ارزشی برای برنامه ریزان، مسئولین اداری- اجرایی و توسعه مؤسسات درمانی و آموزشی فراهم میسازد؛ به همین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش اصول اخلاق پرستاری بر قضاوت اخلاقی پرستاران انجام گرفت.
روش مطالعه

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی بود که با استفاده از طرح پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش شامل 94 نفر از پرستارانی بود که از بیمارستان مدنی شهر تبریز در سال 1393 به صورت در دسترس انتخاب شدند؛ از میان آنها تنها 38 نفر از افرادی که تمایل به شرکت در پژوهش را داشتند، ثبتنام به عمل آمد. در این میان تعداد 5 نفر از گروه کنترل از شرکت در پژوهش منصرف شدند و به علت ریزش در گروه آزمایش به دلیل دریافت آموزش اصول اخلاقی پرستاری قبل از ورود به پژوهش ،3 نفر نیز از مطالعه خارج شدند. در نهایت آزمودنیهای این پژوهش شامل 30 نفر شد و بعد از جلب رضایت آزمودنیها و کسب رضایت آگاهانه، به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل) 51 نفر برای هر گروه که از نظر ویژگیهای دموگرافیک چون وضعیت اقتصادی، میزان تحصیلات، سن و سابقه کار همسان شده بودند( جایگزین شدند. آزمودنیهای این پژوهش شامل دو گروه پرستاران بودند که یک گروه از این آزمودنیها در معرض آموزش اصول اخلاق پرستاری قرار گرفتند و یک گروه به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد و هیچگونه مداخلهای بر روی آنها اجرا نشد. آموزش اصول اخلاق پرستاری به عنوان متغیر مستقل برای گروه آزمایش اعمال شد. قضاوت اخلاقی به عنوان متغیر وابسته درنظر گرفته شد. برای هر دو گروه قضاوت اخلاقی به صورت پیشآزمون و بعد از اعمال مداخله نیز پسآزمون با استفاده از پرسشنامه قضاوت اخلاقی سنجیده شد.
بعد از انتخاب گروههای نهایی پژوهش، از آزمودنیهای دو گروه خواسته شد که در یک جلسه توجیهی شرکت کنند. در این جلسه با تشریح اهداف پژوهش سعی شد که انگیزه و موافقت لازم مراجعان برای شرکت در پژوهش جلب شود. به منظور رعایت اصول اخلاقی، فرم موافقت برای همکاری در پژوهش توسط مراجعان تکمیل شد و پژوهشگران به مراجعان این اطمینان را دادند که کلیه مطالب ارائه شده در جلسات و نتایج پرسشنامه و آموزشها محرمانه خواهد بود. جلسات آموزش اصول اخلاق پرستاری در بیمارستان مدنی شهر تبریز انجام شد و پس از اتمام پژوهش اقدامی برای گروه کنترل صورت نگرفت. ضمن اینکه جهت جلوگیری از انتقال مفاهیم آموزشی از گروه آزمایشی به گروه کنترل، از پرستاران در دو شیفت متفاوت استفاده شد و بر عدم افشای مطالب آموزشی در جلسات تاکید گردید. همچنین به دلیل محدودیت نمونه گیری تنها به بیمارستان مدنی مراجعه شد و دولتی بودن این مرکز به عنوان خصوصیت مرکزی جمع آوری داده ها در نظر گرفته شد. ملاکهای ورود و خروج پرستاران به نمونه پژوهش عبارتاند از: عدم دریافت آموزش اصول اخلاقی پرستاری قبل از ورود به پژوهش، دارا بودن حداقل 2 سال سابقه کار، داشتن حداقل 20 سال و حداکثر 40 سال، دارا بودن حداقل سطح تحصیلات کارشناسی، استخدام رسمی سازمان، موافقت پرستاران برای شرکت در پژوهش و امضای رضایتنامه کتبی .
برای گردآوری اطلاعات در این پژوهش از فرم کوتاه آزمون قضاوت اخلاقی Rest و گروه مینهسوتا استفاده شد. آزمون قضاوت اخلاقی شامل 3 داستان فرضی است و به دنبال هر داستان 21 سئوال با طیف لیکرتی مطرح میشود که آزمون شونده بایستی آنها را از کم اهمیت تر تا با اهمیت تر درجه بندی کند. همبستگی دو فرم کوتاه و بلند آزمون قضاوت اخلاقی 90/0 است) 71(. Davison و Robbins )به نقل از Rest و همکاران( این آزمون را بر روی 4 گروه نمونه اجرا کردند که طبق گزارش آنها ضریب پایایی آن در محدوده 71/0 تا 82/0 در نوسان بوده است. ضریب آلفای کرونباخ این آزمون نیز توسط Rest و همکاران در طی یک دوره 20 ساله بین 76/0 تا 80/0 به دست آمده است) 18(. فرید و همکاران با استفاده از روش بازآزمایی میزان پایایی آزمون را 79/0 و اعتبار آن را 68/0 گزارش کردند) 91(.
در پژوهش حاضر اعتبار ابزار فوق و آموزش اصول اخلاق پرستاری از طریق روش اعتبار محتوا سنجیده شد؛ به این ترتیب که آزمون قضاوت اخلاقی و محتوای جلسات آموزش اصول اخلاقی در دو مرحله توسط 10 نفر از اساتید صاحبنظر در دانشکده روانشناسی و پرستاری تبریز مورد مطالعه و پس از اصلاحات لازم مورد تأیید قرار گرفت. برای تعیین پایایی از روش باز آزمون استفاده شد؛ به این منظور آزمون مذکور توسط 10 نفر از پرستاران که دارای مشخصات یکسان با نمونههای پژوهش بودند اجرا شد و به فاصله 10-7 روز بعد مجدداً آزمون توسط همان پرستاران اجرا و سپس ضریب همبستگی آنها محاسبه شد. ضریب همبستگی برای آزمون قضاوت اخلاقی 78/0 به دست آمد.
برای تجزیه و تحلیل آماری داده های گردآوری شده ابتدا از روشهای آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی توسط روش آماری تحلیل کواریانس استفاده گردید. به علاوه داده ها در نرمافزار SPSS نسخه 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید