1497330-3971918شکل 2- نقشههای عوامل ژئومورفولوژی شامل ارتفاع (الف)، شیب (ب)، جهت شیب (ج) و زمین شناسی (د)

شکل 3- نقشه واحدهای کاری منطقه مورد مطالعه

احتمال حضور گونه مورد نظر چند درصد تغییر خواهد کرد. اثـرنهایی نیز مانند کشش میانگین م یباشد بـا ایـ ن تفـاوت کـه اثـرنهایی بیان م یکند که با افزایش یـ ک واحـدی در مقـدار متغیـ ر مورد بررس ی، احتمال حضور گونه موردنظر چنـد واحـد تغ ییـرخواهد کرد . در هر دو حالت، علامت مثبت نشاندهنده افـزا یش احتمال حضور و علامـت منفـی نـشان دهنـده کـاهش احتمـالحضور م یباشد. این تحل یل برا ی هر گونه غالب بهطور جداگانهانجام گرد ید. بدین ترت یب دو کلاس حضور و عدم حضور برای هر گونه بهعنوان متغ یر وابـسته و عوامـل خـاکی و توپـوگرافی بهعنوان متغ یر مستق ل وارد گردید. در فرآ یند انجـام آنـالیز بـرا ی تعیین ورود متغیرها به مـدل، مفروضـات ایـ ن روش هـا درنظـر گرفته شد و در نهایت برا ی هر گونه، مدلی که بیشترین صـحترا دارا بـود انتخـاب گردیـد و براسـاس آن، عامـل یـا عوامـل تأثیرگذار رو ی حضور یا عدم حضور هر گونه همراه بـا مقـدارسهم آنها تعیین گردید.

نتایج
نتایج حاصل از بررسی روابط گونههای گ یاهی و عوامل محیطی برای هر گروه به صورت زیر آمده است:

Festuca ovina گونه
بر اساس برآوردهای انجام شده، بهترین مدل بهدست آمده برای این گونه طبق رابطه ١ میباشد:
P(F. ovina) 1

e-(0.0345Asp0.0089Ele 5.28OM-41.63N-3.28pH 0.3138EC-0.1595St-22.704)1
[١]
که در آن: Asp: جهت جغرافیایی، Ele: ارتفـاع از سـطح دریـ ا،
جدول ١. متغیرهای مهم تأثیرگذار در احتمال حضور گونه Fe.ovina
اثر نهایی کشش میانگین آماره t انحراف معیار ضریب برآوردی میانگین متغیر نام متغیر
٠/٠٠٨ ٣/٢۶ ١/٨۵ ٠/٠١٨ ٠/٠٣۴ – جهت
٠/٠٠٢ ١٣/۴۶ ٢/١٢ ٠/٠٠۴ ٠/٠٠٨ ٢۶١١/۴ ارتفاع
١/٢٨ ۵/٠٧ ١/٨٠ ٢/٩٢ ۵/٢٨ ١/۶۶ ماده آلی
-١٠/١۶ -۴/١۵ -٢/٠١ ٢٠/۶٧ -۴١/۶٣ ٠/١٧ ازت
-٠/٨٠ -١٣/٧٨ -١/٨٨ ١/٧۴ -٣/٢٨ ٧/٢۶ اسیدیته
٠/٠٧ ١١/٣٧ ٢/۵٢ ٠/١٢ ٠/٣١ ۶٢/٧٧ هدایت الکتریکی
-٠/٠٣ -١/٩٠ -١/۶٧ ٠/٠٩ -٠/١۵ ٢٠/٧١ سنگ و سنگ ریزه
OM: مواد آل ی،N : ازت،pH : اسیدیته،EC: هدایت الکتر ی کـی و
St: سنگ و سنگ ریزه میباشد.
همانگونه که مشاهده میشود، متغ یرهای جهـت، ارتفـاع،مــاده آلــی، ازت، اســیدیته، هــدایت الکتریکــی و ســنگ و سـنگ ریـزه مهـم تـرین عوامـل تأثیرگـذار در پـراکنش گونـه Festuca ovina می باشد. با افزایش متغیرهای جهت، ارتفـاع،ماده آلی و هدایت الکتر یکی حضور این گونه افزایش خواهدیافت، درحالی که با افزایش متغ یرهای ازت ، اس یدیته و سـنگو سنگریزه احتمال حضور این گونـه کـاهش مـیی ابـد. بـاافزایش یک درصد ی در میزان متغیرهای جهت، ارتفاع، ماده آلی و هدایت الکتر یکی، احتمـال حـضور گونـه بـه ترتیـ ب ٢۶۶/٣، ۴۶٧/١٣، ٠٧٧/۵ و ٣٧٠/١١ درصد افزایش خواهـدیافت و با افزایش یک واحدی در مقدار آنها، احتمال حضوربـــه ترتیـــب ٠٠٨۴/٠، ٠٠٢١/٠، ٢٨٩/١ و ٠٧۶۶/٠ واحـــد افزایش خواهد یافت. از طرفی با افزایش یـ ک درصـدی درمیزان متغ یرهای ازت، اسیدیته و سنگ و سنگریزه احتمـالحضور به ترت یـب ١۵٠/۴، ٧٨٩/١٣ و ٩٠٨/١ درصـد کـاهشخواهد یافـت و بـا افـزایش یـک واحـدی در مقـدار آنهـا،احتمال حضور به ترتیب ١۶٢/١٠، ٨٠٢۵/٠ و ٠٣٨٩/٠ واحدکاهش خواهد یافت (جدول ١). نتایج نشان داد که بیشترین کشش مربوط به متغیر اسیدیته و بیشترین اثر نهایی مربـوطبه متغ یر ازت میباشد. لـذا ا یـن دو متغ یـر اهم یـت خاصـی
۷۳
صحت کل پیش بینی مدل ٨١٨/٨١ درصد

در احتمال حضور یا عدم حضور گونه Festuca ovina خواهند داشت. با توجه به جدول ٢ مشاهده میشـود کـه آمـاره نـسبتدرست نمایی(Likelihood Ratio Test) در این برآورد، به خوبی در سطح پنج درصد معنـیدار اسـت، لـذا متغی رهـای توضـیحی توانستهاند بخوب ی متغ یر وابسته (احتمال حضور یا عدم حـضور ) را توص یف نما یند؛ ضر یب تع یین مک فـادن نیـ ز برابـر ۵۵١۴/٠ شده است، بنابراین، این آماره به همراه آمارههای مادالا و استرلابیانگر آن است که متغیر هـای توضـیحی مـدل، تغییـ رات متغ یـ ر وابـسته مـدل را بـه خـوبی توضـیح دادهانـد. هـم چنـین مطـابق برآوردهای حاضر، درصد پ یشبینی صح یح در ایـ ن مـدل برابـر٨١/٨١ درصد میباشد، لـذا حـدود ٨١/٨١ درصـد از متغیرهـا،احتمال حضور یا عدم حضور پیش بینی شده را با ارایـ ه نـسبتی کام ﹰلا مناسب با اطلاعات، به درستی اختصاص دادهاند.

Astragalus gossypinus گونه
بر اساس برآوردهای انجام شده، بهترین مدل بهدست آمده برای این گونه طبق رابطه ٢ میباشد:
P (A.gossypinus)  1

 e-(10.36OM 0.92P 0.28EC-38.826) 1 
[٢]
که در آن: OM: مواد آلـی،P : فـسفر وEC : هـدایت الکتر ی کـی میباشد.
با توجه به جدول ٣ و مدل ارایه شده ، مشاهده میشـود کـهمتغیرهای ماده آلـی، فـسفر و هـدایت الکتر ی کـی از مهـم تـرین عوامل تأثیرگذار در پراکنش گونه A .gossypinus مـیباشـد . بـاافزایش متغ یرهای ماده آلی، فسفر و هـدایت الکتری کـی احتمـالحضور ا ین گونه افزایش خواهد یافت، با افزایش یک در صـدی ۷۴
جدول ٢. آمارههای مربوط به مدل پیشبینی احتمال حضور گونه F. ovina
مک فادن کراگ-اوهلر مادالا استرلا آماره احتمال LIKELIHOOD RATIO TEST LOG-
LIKELIHOOD آماره
٠/۵۵١ ٠/٧١١ ٠/۵٣٢ ٠/۶۶٨ ٠/٠۴۶ ١۶/٧١٨ -١۵/١۵٨ ضریب
در م یزان این متغ یرها، احتمال حضور به ترتیب ۴۴٠/١٠، ۵٢٨/۶ و ٧۴٩/١٠درصد افزا یش خواهد یافت و با افزایش یک واحد ی در مقـدار آنهـا، احتمـال حـضور بـه ترتیـب ۴٩٢/٢، ٢٢٢٨/٠و ۶٩۵۴/٠واحد افزا یش خواهد یافت. نتایج نشان داد که ب یـشترین کشش مربوط به متغیر هدا یت الکتر یکی و ب یـشترین اثـر نهـایی مربوط به متغیر ماده آلی مـیباشـد . لـذا ایـ ن دو متغیـ ر اهم یـ ت خاصی در احتمال حضور یا عدم حضور گونـهA. gossypinus خواهند داشت . همان گونه که در جدول ۴ مشاهده میشود آماره نسبت درست نمایی (LR)، در این بـرآورد، بـه خـوبی در سـطح پنج درصد معنیدار است ، لذا متغیرهای توضـیحی توانـستهانـد بـه خـوب ی متغیـر وابـسته (احتمـال حـضور یـا عـدم حـضور) را توصـیف نماینـد. ضـریب تعیـین مـک فـادن ۶٨٠۴/٠شـده اس ت، بن ـابراین، ای ن آم اره بــه هم ـراه آم ارهه ای مــادالا و اســترلا بیــانگر آن اســت کــه متغ یرهــا ی توضــیحی مــدل، تغیی رات متغیـر واب سته م دل را ب ه خ وبی توضـیح دادهان د.
همچنین مطابق برآوردهای حاضر، درصد پیش بی نـی صـحیح درای ن م دل براب ر ١٠٠ درص د م یباش د، ل ذا ١٠٠ درص د از متغیرها، احتمـال حـضور یـا عـدم حـضور پـ یشبی نـی شـده را با ارا یه نسبت ی کاملا مناسب با اطلاعـات بـه درسـتی اختـصاصدادهاند.

Poa bulbosa گونه
بر اساس برآوردهای انجام شده، بهترین مدل بهدست آمده برای این گونه طبق رابطه ٣ میباشد:
P (P. bulbosa)  1

e-(0.2008Sl 33.86N 0.82P 3.70pH-0.21St-58.995) 1 
[٣]

صحت کل پیش بینی مدل ١٠٠ درصد

ک ه در آن: Sl: شــیب، N: ازت، P: فسفر، pH: اســیدیته و St:
سنگ و سنگ ریزه میباشد.
جدول ٣. متغیرهای مهم تأثیرگذار در احتمال حضور گونهAs.gossypinus
اثر نهایی کشش میانگین آماره t انحراف معیار ضریب برآوردی میانگین متغیر نام متغیر
٢/۴٩ ١٠/۴۴ ٢/۵٩ ٣/٩٨٧ ١٠/٣۶ ١/۶٨ ماده آلی
٠/٢٢ ۶/۵٢ ٢/٢٩ ٠/۴٠ ٠/٩٢ ١١/٧٨ فسفر
٠/۶٩ ١٠/٧۴ ٢/٠٠٠۶ ٠/١۴ ٠/٢٨ ۶٢/١٧ هدایت الکتریکی

جدول ۴. آمارههای مربوط به مدل پیشبینی احتمال حضور گونه As.gossypinus
مک فادن کراگ- اوهلر مادالا استرلا آماره احتمال LIKELIHOOD RATIO TEST LOG-LIKELIHOOD آماره
٠/۶٨٠ ٠/٨١٢ ٠/۶٠۶ ٠/٧٩٠ ٠/٠٢٩ ٢١/۴٣٠ -١۵/٧۴۶ ضریب
در رابطه با گونه Poa bulbosa، همانگونه که از رابطـه ٣ و جدول ۵ مشاهده میشود متغیرهای شیب، ازت، فسفر، اسـیدیته و سنگ و سنگریزه از مهمترین عوامـل تأثیرگـذار در پـراکنشاین گونه میباشد. با افـزایش متغ ی رهـای شـیب، ازت، فـسفر واسـیدیته احتمـال حـضور ایـن گونـه افـزایش خواهـد یافـت، درحالی که با افزایش متغیر سنگ و سنگ ریـزه احتمـال حـضوراین گونه کاهش مییابـد . بـا افـزایش یـ ک درصـدی در میـ زان متغیرهای ش یب، ازت، فسفر و اسیدیته، احتمال حضور به ترتیب ۵۴٠/٣، ٣١۵/٣، ۴٨٧/۵ و ٢۶۴/١۵ درصد افزایش خواهد یافـتو با افزایش یک واحد ی در مقدار آنها، احتمال حضور بهترتیب ٠۴٩٣/٠، ٣١٣/٨، ٢٠٢۵/٠ و ٩٠٩٨/٠ واحــد افــزا یش خواهــد یافت. از طرف ی با افزایش یک درصد ی در میزان متغ یر سـنگ وسنگریزه احتمال حضور ۵٢٩٣/٢ درصد کاهش خواهد یافت و با افزا یش یک واحد ی در مقدار آن، احتمـال حـضور ٠۵٢٨٧/٠ واحد کاهش خواهـد یافـت (جـدول ۵). نتـایج نـشان داد کـه بی شترین ک شش مرب وط ب ه متغیـر اس یدیته و بی شترین اث ر نهایی مربوط به متغیر ازت میباشد. لذا ا یـن دو متغیـ ر اهم یـت خاصی در احتمال حضور یـا عـدم حـضور گونـهP. bulbosa خواهند داشت. همان گونه کـه در جـدول ۶ مـشاهده مـیشـود آماره نسبت درست نمایی (LR)، در ایـ ن بـرآورد، بـه خـوبی در سـطح پـنج درصـد معنـیدار اسـت، لـذا متغیارهـ ی توضـیحی توانستهاند بـه خـوبی متغ یـ ر وابـسته (احتمـال حـضور یـ ا عـدمحضور) را توص یف نما یند. ضریب تع یین مـک فـادن ۵۴۶٧٢/٠ شده است، بنابراین، ا ین آماره به همراه آمارههای مادالا و استرلابیانگر آن است که متغی رهـای توضـیحی مـدل، تغییـ رات متغ یـ ر وابـسته مـدل را بـ هخـوبی توضـیح دادهانـد. هـم چنـین مطـابق برآوردهای حاضر، درصد پیش بینی صح یح در ایـ ن مـدل برابـر٣۶/٨۶ درصد میباشد، لـذا حـدودﹰا ٣۶/٨۶ درصـد از متغیرهـا،احتمال حضور یا عدم حضور پیش بینی شده را با ارایـ ه نـسبتی کام ﹰلا مناسب با اطلاعات به درستی اختصاص دادهاند.

Dactylis glomerata گونه
بر اساس برآوردهای انجام شده، بهترین مدل بهدست آمده برای این گونه طبق رابطه ۴ میباشد:
1
P (D. glomerata)=1+

e-(-0.06Asp+0.01Ele-0.30Silt+11.15OM-33.98N-1.142P-1.6953)
[۴]
که در آن: Asp: جهت جغرافیایی ، Ele: ارتفـاع از سـطح دریـا، Silt: سیلت، OM: مواد آلی، N: ازت و P: فسفر میباشد.
با توجه به جدول ٧ و مدل ارائه شده مشاهده میشـود کـهمتغیره ای جه ت، ارتف اع، س یلت، مـاده آل ی، ازت و ف سفر
۷۵
صحت کل پیش بینی مدل ١٠٠ درصد

مهم ترین عوامل تـأثیر گـذار در پـراکنش گونـهD. glomerata میباشد. با افزا یش متغ یرهای ارتفاع و ماده آلی احتمال حـضوراین گونه افزایش خواهد یافت، در حالی که با افزایش متغ ی رهـای جهت، س یلت، ازت و فسفر احتمال حضور ایـ ن گونـه کـاهش۷۶

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول ۵. متغیرهای مهم تأثیرگذار در احتمال حضور گونهP. bulbosa
اثر نهایی کشش میانگین آماره t انحراف معیار ضریب برآوردی میانگین متغیر نام متغیر
٠/٠۴٩٣١ ٣/۵۴٠ ٢/۴٧٧٨ ٠/٠٨١٠۶ ٠/٢٠٠٨۵ ٣١/٠٩١ شیب
٨/٣١٣۶ ٣/٣١۵۵ ١/٧٧۴٢ ١٩/٠٨۵ ٣٣/٨۶٠ ٠/١٧٢٧٣ ازت
٠/٢٠٢۵۴ ۵/۴٨٧۵ ٢/٣٨٨٢ ٠/٣۴۵۴٢ ٠/٨٢۴٩٢ ١١/٧٣۵ فسفر
٠/٩٠٩٨٢ ١۵/٢۶۴ ٢/٠٧۶۴ ١/٧٨۴۶ ٣/٧٠۵۶ ٧/٢۶۶۴ اسیدیته
-٠/٠۵٢٨٧ -٢/۵٢٩٣ -١/٧٣٢۵ ٠/١٢۴٣٠ -٠/٢١۵٣۵ ٢٠/٧١٨
سنگ و سنگ ریزه

جدول ۶. آمارههای مربوط به مدل پیشبینی احتمال حضور گونه P. bulbosa
مک فادن کراگ- اوهلر مادالا استرلا آماره احتمال LIKELIHOOD RATIO TEST LOG-
LIKELIHOOD آماره
٠/۵۴۶٧٢ ٠/٧٠٧۶٠ ٠/۵٢٩٢٣ ٠/۶۶٣٩٠ ٠/٠٣٩٣٨ ١۶/۵٧۴۴ -١۵/١۵٨ ضریب
صحت کل پیش بینی مدل ٣۶۴/٨۶ درصد

جدول ٧. متغیرهای مهم تأثیرگذار در احتمال حضور گونه D. glomerata
اثر نهایی کشش میانگین آماره t انحراف معیار ضریب برآوردی میانگین متغیر نام متغیر
-٠/٠٠٢ -١٠/٢٧٠ -٢/٧۴ ٠/٠٢٣ -٠/٠۶ – جهت
٠/٠٠٠۴ ٢۶/٣٢ ١/٧٩ ٠/٠٠۵ ٠/٠١٠ ٢۶١١/۴ ارتفاع
-٠/٠١٣ -٩/۵٨ -١/٧۴ ٠/١٧ -٠/٣١ ٣٢/۶٠ سیلت
٠/۴٨ ١٧/٧٢ ١/٩١ ۵/٨١ ١١/١۵ ١/۶۶ ماده آلی
-١/۴٧ -۵/۶٠ -١/١٨ ٢٨/۶٢ -٣٣/٩٨ ٠/١٧ ازت
-٠/٠۵ -١٢/٧٩ -٢/۵٨ ٠/۴۴ -١/١۴ ١١/٧٣ فسفر

جدول ٨. آمارههای مربوط به مدل پیشبینی احتمال حضور گونه D. glomerata
مک فادن کراگ- اوهلر مادالا استرلا آماره احتمال LIKELIHOOD RATIO TEST LOG-
LIKELIHOOD آماره
٠/٨٢۴ ٠/٨٩٧ ٠/۶١٩ ٠/٨۶۶ ٠/٠٣٠ ٢١/٢۴٨ -١٢/٨٩١ ضریب
مییابد. با افزا یش یک درصـدی در میـ زان متغ ی رهـای ارتفـاع وماده آل ی، احتمـال حـضور گونـه بـه ترتیـ ب ٣٢٨/٢۶ و ٧٢۶/١٧ درصد افزا یش خواهد یافت و با افزایش یک واحد ی در مقـدارآنهـا، احتمـال حـضور بـه ترتیـب ٠٠٠۴۵/٠ و ۴٨۴۵/٠ واحـد
افزایش خواهد یافت. از طرف ی با افزایش یک درصد ی در میزان جهت، س یلت، ازت و فسفر، احتمال حضور به ترتیـ ب ٢٧٠/١٠، ۵٨٣٠/٩، ۶٠٢۴/۵ و ٧٩٨/١٢ درصد کاهش خواهد یافـت و بـاافزایش یک واحد ی در مقدار آنها، احتمال حـضور بـه ترتیـ ب ٠٠٢٨/٠، ٠١٣٣/٠، ۴٧۶/١ و ٠۴٩۶/٠ واحــد کــاهش خواهــدیافت (جدول ٧). نتایج نشان داد که بیشترین کشش مربـوط بـهمتغیر ارتفاع و بیشترین اثر نهایی مربوط به متغیر ازت میباشـد .
ل ذا ای ن دو متغی ر اهمی ت خاص ی در احتم ال ح ضور یا عدم حضور گونه D. glomerata خواهند داشت. بـا توجـه بـهجدول ٨ مشاهده میشود که آماره نسبت درستنمایی(LR) در این برآورد، بهخوبی در سطح پنج درصـد معنـیدار اسـت، لـذامتغیرهای توض یحی توانستهاند ب هخوبی متغ یـر وابـسته (احتمـالحضور یـا عـدم حـضور) را توصـیف نماینـد، ضـریب تع یـی ن مکفادن ن یز برابر ٨٢۴١۴/٠ شده است، بنابراین، ا یـن آ مـاره بـههمراه آماره های مادالا و استرلا ب یـانگر آن اسـت کـه متغی رهـای توضیحی مدل، تغییرات متغ یر وابسته مدل را بـه خـوبی توضـ یح دادهاند. همچنین مطابق برآوردهای حاضـر، درصـد پـیش بی نـی صحیح در این مدل برابر ١٠٠ درصد میباشد، لـذا ١٠٠ درصـداز متغ یرها، احتمال حضور یا عدم حضور پ یشبی نـی شـده را بـاارائه نسبت ی کام ﹰلا مناسـب بـا اطلاعـات، بـه درسـتی اختـصاصداده اند.

بحث و نتیجه گیری
متغیرهای وارد شده به مدل، شامل دو دسته متغیرهای خـاکی وتوپوگرافی بود . از بین عوامـل خـاکی، مـاده آلـی، ازت، فـسفر،اسیدیته، هدا یت الکتر یکی و درصد سنگریزه و هـر سـه عامـلتوپوگرافی شامل شیب، جهت و ارتفـاع در حـضور و پـراکنشگونههای گ یاهی مورد بررسی، مهـم تـشخیص داده شـدند. بـراساس آماره های ارائه شده و صحت کلـی مـدل هـای بـرآوردی شازم، چن ین استنباط میشود که متغیرهای توضـیحی بـه خـوبی توانستهاند احتمال حضور یا عدم حضور گونههای مورد مطالعهرا توصـیف نماین د. م اده آل ی و نیت روژن از عوام ل مه م در رویشگاه هـایF. ovina و D. gmerata مـ یباشـند . در چنـد ین تحقیق انجام شده به اثرات ماده آلـی بـر خـصوصیات خـاک ازقبیل بهبود ساختمان خاک، افزایش تخلخل خـاک، کـاهش وزنمخـصوص ظـاهری، افـزایش نفوذپـذیری و افـزایش ظرفیـت نگهــداری آب در خــاک اشــاره شــده اســت (١٣، ١۵ و ٢٨)، همچنین یک توافق جهانی در این مورد وجود دارد که ماده آلی، منبـــع مهمـــ ی از انـــرژی را بـــرا ی متابولیـــسم و فعالیـــت میکروارگانیسمهای خاک فراهم میکند (٢٩). نقش ماده آلی درحضور و پراکنش گیاهان توسـط لـو و همکـاران (٢۵)، هـی وهمکاران (٢٣) و جعفر ی و همکاران (٣) نیز تا یید شـده اسـت.
در ارتباط با نیتروژن در ی وپساراکلی (١٩) معتقدند که نیتـروژناز مهم ترین عناصر غذایی است که در سـاختن کلروفیـ ل گ یـاه، نقش اساس ی باز ی م یکند. وجود نیتروژن باعث افزایش پروتئ ین در اندام هایی که پروتئین ذخ یره م یکنند، بقـاء و افـزایش رشـدپنجهها و زیاد شدن نسبت اندام هوایی به ریشه میشود. فیشر و همکاران (٢١) نشان دادند که بعد از آب در دسـترس ، نیتـروژن خاک مهم ترین عامل محدود کننده رشد گیاهان است و در تنـوعگیاهان نقش عمدهای دارد.
فسفر از دیگر عوا ملی خاک ی است که حضور و عدم حضورگونههای گ یاهی مورد بررسی را کنتـرل مـیکنـد، بعـد از ازت،مهمترین عنصر غذایی در تغذیه گ یاه، فسفر میباشد که در رشدزایشی نقش مهمی دارد . این عنصر در گیاهان در عمل فتوسنتز،متابولیسم پروتئ ینها، تنفس و سنتز آنزیم نقش اساسی دارد (٧). این نت یجه، مشابه نتایج محتشم ن یـا و همکـاران (١٠) و فهی مـی پور و همکاران (٨) میباشد. اسیدیته خاک نیز تأثیر معنـیداری بر حـضور و پـراکنش گونـه هـای گ یـاهی مـورد بررسـی دارد .
اسیدیته خاک بهطور مـستقیم رشـد گیـ اه را تحـت تـأثیر قـرارمی دهد. مهمترین نقش اسیدیته خاک ، کنتـرل حلالیـ ت عناصـرغذایی در خاک است. جانیسوا (٢۴)، و یرتانن و همکـاران (٣٢) و ذوالفقاری و همکـاران (۶) نیـ ز در مطالعـات خـود بـه نقـشاسیدیته در حـضور و پـراکنش گیاهـان اشـاره نمودنـد. میـ زان سنگ ریزه خاک، در گونههای Poa bulbosa و Festuca ovina
۷۷
نقش منف ی در حضور این گ یاهان داشت زیرا سنگریزه تـا حـدمشخصی به تهویه و تعدیل بافت خاک کمک میکند و افـزایش بیش از حد آن در خاک، باعث ایجاد لا یه سخت محـدود کننـدهبرای رشد گیاهان م یشود (٢). از م یـ ان عوامـل توپـوگرافی، دوعامل جهت و ارتفاع در احتمال حضور گونـه هـای F. ovina و D. glomerata و عامــل شــ یب در احتمــال حــضور گونــه Poa bulbosa نقش مهم ی دارند. جهت جغرافیایی بر مقدار آب در دسترس گیاه، درجه حرارت خاک و میزان نور دریافتی توسط گیاه تأثیر میگذارد. از طرف دیگر تفاوت در شدت تابش نور در جهتهای مختلف یک دامنه، باعـث بـه وجـود آمـدن تغییـرات مزوکلیمایی در آن دامنه میشـود (١٢). محققی نـی ماننـد زارع و چــاهوکی و همکــاران (۵)، فــو و همکــاران (٢٢)، بانــدانو و همکاران (١۶) و رضا یی و گیلکس (٣٠) نیز جهـت دامنـه را ازعوامل مهم تأثیرگذار در استقرار و پراکنش گونههای گ یـاهی درشرایط مطالعه خود تشخیص دادند . در مورد ارتفاع نیز با توجـهبه کوهستان ی بودن منطقه مورد مطالعه، میتوان گفت کـه عامـل

منابع مورد استفاده
ارتفاع از سطح دریا بهطور مستق یم با تـأثیر بـر عوامـل محی طـی دیگر مثل میزان بارندگ ی و درجه حرارت و بهطور غ یر مـستقیم از طر یق تأثیر در تشکیل خاک بر جوامـع گ یـاهی منطقـه تـأثیر می گذارد. جعفری و همکاران (٣)، د یویس و همکـاران (١٨) و ویللر-رویز و همکاران (٣١) در تحق یقات خود به نتایج مشابه ی رسیدند. شیب زمـین بـر روی م یـ زان نفـوذ و روانـاب (٩) اثـرمعنی داری دارد و از ا یـن رو بـر میـ زان رطوبـت قابـل دسـترسگیاهان نیز عامل مهمی محسوب مـیشـود . هماننـد ایـ ن نت یجـهمارک و همکاران (٢۶) نیز دریافتند که وی ژگـی هـای توپـوگرافی (ارتفاع، شیب و جهت شیب) عاملهای اصلی الگوهای پراکنش پوشش گیاهی در مناطق کوهستانی هستند. آگاهی از ویژگیهای خاک و توپوگرافی رو یشگاه هر گونه گ یـاهی نقـش مـوثری درپیشنهاد گونه های سازگار با شرایط خاک در مناطق مـشابه دارد،بنابراین م یتوان از نتایج این پژوهش در جهت اصلاح و احیـ اء پوشش گیاهی منـاطق بـا شـرایط مـشابه اسـتفاده نمـود کـه ازدستاوردهای مهم این پژوهش میباشد.
۱. آذرنیوند، ح.، ش. نیکو، ح. احمدی، م. جعفری و ن. مشهدی. ۱۳۸۶. بررسی عامل های محیط ی موثر در پراکنش گونههای گیاهی در منطقه دامغان (مطالعه موردی: دامغان، استان سمنان). نشریه دانشکده منابع طبیعی ۶۰: ۳۲۳-۳۴۱.
۲. ترنج زر، ح.، م . جعفری، ح . آذرنیوند و م. ر. قنادها. ۱۳۸۴. بررسی رابطه خصوصیات خاک با پوشش گیاهی مراتع وشنوه استان قم، مجله مرتع و بیابان ۱۰(۲):۳۶۰-۳۴۹.
۳. جعفری، م.، ع. طویلی، م. رستم پور، م. ع. زارع چاهوکی و ج. فرزاد مهر. ۱۳۸۸. بررسی عاملهای محیطی موثر بر پراکنش پوشش گیاهی مراتع زیر کوه شهرستان قاین. نشریه مرتع و آبخیز ۲: ۲۱۳-۱۹۷.
۴. زارع چاهوکی، م. ع.، م. جعفری، ح . آذرنیوند، م. ر. مقدم، م. فرحپور و م. شفیع زاده نصرآبادی. ۱۳۸۶. کاربرد روش رگرسیون لجـستیک در بررسی رابطه حضور گونههای گ یاهی با عوامل محیطی در مراتع پشتکوه استان یزد. مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبی عـی ۵۵ (۳): ۴۳۹-۴۱۹.
۵. زارع چاهوک ی، م. ع.، س . قمی، ح . آذرنیوند و ح. پیری صحراگرد . ۱۳۸۸. بررسی رابطه تنوع گونهای و عوامل محیطی (مطالعـه مـوردی:
مراتع آرتون_ فشندک طالقان). مجله مرتع ۳ (۲): ۱۸۰-۱۷۱.
۶. ذوالفقاری کرباسک، ف.، ا. پهلوانروی، ا. فخیره و م. جباری. ۱۳۸۹. بررسی رابطه عاملهای محیطی با پراکنش پوشـش گیـاهی در حـوزه آبخیز آقتقه. فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایران ۱۷(۳): ۴۴۴-۴۳۱.
۷. سالار دینی، ع. ۱۳۵۸. روابط خاک و گیاه. انتشارات دانشگاه تهران.
۷۸
۸. فهیمی پور، ا.، م . ع. زارع چاهوک ی، ع . طویلی و م. جعفری. ۱۳۸۹. بررسی عاملهای مح یطی موثر بـر تغییـ رات تنـوع گونـهای در مراتـعطالقان میانی. مجله پژوهش و سازندگی ۴۴:۸۷-۵۱ .
۹. قربانی، ا.، ع. ا. شکوهیان و ح. الیاسی بروجنی. ۱۳۸۷. بررسی عاملهای اکولوژیکی موثر در استقرار و تخریب پوشش گیاهی حوزه آبخیـز تهران. دومین کنفرانس ملی روز جهانی محیط زیست، دانشگاه تهران. ۱۰. محتشم نیا، س.، ق. زاهدی و ح. ارزانی. ۱۳۸۶. رستهبندی پوشش گیاهی مراتع استپ ی در ارتباط با عاملهای خـاک ی و پـست ی و بلنـدی
(مطالعه موردی: مراتع آباده فارس). مجله مرتع ۱ : ۱۵۸-۱۴۲. ۱۱. مرادی، ح. ر.، ی. عصری و ا. ح. کاشیپزها. ۱۳۸۷. بررسی برخ ی از خصوصیات اکولوژ یکی جوامع گیاهی منطقه باغ شاد. مجلـه مرتـع۲:۲۳۶-۲۳۵. ۱۲. مقدم، م. ۱۳۸۴. اکولوژی گیاهان خاکروی. انتشارات دانشگاه تهران، ۷۰۱ ص.
۱۳. مهدوی، ع.، م. حیدری و ج. اسحاقی راد. ۱۳۸۹. بررسی تنوع زیستی و غنا ی گونههای گیاهی در ارتبـاط بـا عامـل هـای فیز یـوگرافی و فیزیکی- شیمیایی خاک در منطقه حفاظت شده کبیرکوه. مجله تحقیقات جنگل و صنوبر ایران. ۱۸(۳): ۴۳۶-۴۲۶.
.41 Andrieu, N., E. Josien and M. Duru. 2007. Relationships between diversity of grassland vegetation, field characteristics and land use management. Agriculture, Ecosystems and Environment 120: 359-369.
.51 Arshad, M. A. and S. Martin. 2002. Identifying critical limits for soil quality indicators in agroecosystems. Agricultural Ecology and Environment 88: 153–160.
.61 Badano, E. I., L. A. Cavieres, M. A. Molina-Montenegro and C .L. Quiroz. 2005. Slope aspect influences plant association patterns in the Mediterranean motorral of central Chile. Arid Environments 62: 93-98.
.71 Bravo de la, P. R. and J. C. Poggiale. 2005. Theoretical ecology and mathematical modeling: problems and methods. Ecological Modeling 188: 1–2.
.81 Davies, K. W., J. D. Bates and R. F. Miller. 2006. Vegetation characteristics across part of the Wyoming big sagebrush alliance. Rangeland Ecology and Management 59: 567–575.
.91 Dury, R. S. and M. Pessarakli. 1995. Physiological mechanism of nitrogen absorption and assimilation in plant under stress condition. PP. 605–625. In: Pessarakli, M., (Ed.), Handbook of Plant and Crop Physiology. Macel Dekker Inc., New York.
.02 Enrirht, N. J., B. P. Miller and R. Akhter. 2005. Desert vegetation and vegetation-environment relationship in Kirthar National Park, Sindh, Pakistan. Arid Environments 61:397-418.
.12 Fisher, F. M., J. C. Zak, G. L. Cunningham and W. G. Whitfor. 1987. Water and nitrogen effects on growth and allocation pattern of creosote bush in northern Chihuahuan Desert. Range Management 41:384-391.
.22 Fu, B. J., S. L. Liu, K. M. Ma and Y. G. Zhu. 2004. Relationships between soil characteristics, topography and plant diversity in a heterogeneous deciduous broad-leaved forest near Beijing. China.Plant and Soil 261: 47-54.
.32 He, M. Z., J. G. Zheng, X. R. Li and Y. L. Qian. 2007. Environmental factors affecting vegetation composition in the Alxa Plateau China Arid Environments 69: 473–489.
.42 Janisva, M. 2005. Vegetation-environment relationship in dry calcareous grassland Journal of Ekologia-Bratislava 24(1)25-44.
.52 Lu, T., K. M. Ma, W. H. Zhang and B. J. Fu. 2006. Differential responses of shrubs and herbs present at the Upper Minjiang River Basin (Tibetan Plateau) to several soil variables. Arid Environments 67: 373–390.
.62 Mark, A. F., K. J. M. Dickinson and R. G. M. Hofstede. 2000. Alpine vegetation, plant distribution, life forms, and environments in a humid New Zealand region: Oceanic and tropical high mountain affinities. Arctic Antarctic and Alpine Research 32: 240-254.
.72 Northup, B. K., J. R. Brown and J. A. Holt. 1996. Grazing impact on the spatial distribution of soil microbial biomass around tussock grasses in a tropical grassland. Applied Soil Ecology 13:259-270.
.82 Peer, T., P. G. Johann, M. Andreasand and H. Farrukh. 2007. Phytosociology, structure and diversity of the steppe vegetation in the mountains of Northern Pakistan. Phytocoenologia 37(1):1-65.
.92 Rezaei, S. A. 2003. The use of a soil quality index in site capability assessment for extensive grazing. PhD Dissertation, University of Western Australia, Perth, Australia.
.03 Rezaei, S. A. and R. Gilkes. 2006. The Effects of Landscape Attributes and Plant Community on Soil Chemical Properties in Rangelands. Geoderma 125:167-176.
.13 Villers-Ruiz, L., I. Trejo-Vazquez and J. Lipez-Blanco. 2003. Dry Vegetation in Relation to the Physical
۷۹
Environment in the Baja California Peninsula, Mexico. Vegetation Science 14: 517-524.
.23 Virtanen R., J. Oksanen and V. Y. Razzhivin. 2006. Broad-scale vegetation- environment relationships in Eurasian high-latitude areas, Vegetation Science 17(4):519-528.
.33 Yibing Q. 2008. Impact of habitat heterogeneity on plant community pattern in Gurbantunggut. Desert Geographical Science 14(4): 447-455.


پاسخ دهید